شبکه بهداشت و درمان قائمشهر
۱۳۹۶ جمعه ۲۴ آذر
br ENGLISH
تاریخ: 1393/06/21 تعداد بازدید : 13
مشكلات خاص دوران سالمندي
پمفلت مشكلات خاص دوران سالمندي

 

مشكلات خاص دوران سالمندي

مركز بهداشت شهرستان قائمشهر

واحد بهداشت خانواده

مقدمه :

سالمندي پديده اي طبيعي است كه به مرور زمان با تغييرات فيزيولوژيك همراه است.روند اين تغييرات در افراد مختلف يكسان است ولي سرعت ايجاد آن متفاوت است. آنچه مسلم است از سالمندي نميتوان پيشگيري كرد ولي ميتوان با رعايت اصول تغذيه صحيح در تمام دوران زندگي سلامت جسمي و روحي خود را براي سالمندي حفظ كرد. محققين توجه خود را به اثرات تغذيه فرد در سنين جواني بر بيماريهاي مزمن دوران ميانسالي معطوف كرده اند زيرا نحوه تغذيه در طول زمان بر پيشرفت بيماريهاي مزمن اثر مي گذارد . به عبارت ديگر بيماريهاي وابسته به تغذيه نامناسب در سالهاي پيري خود را نشان مي دهند . احتمال وقوع بيماريهاي وابسته به برخي عادات مانند سيگار كشيدن و عدم تحرك بدني نيز با افزايش سن بيشتر مي شود . علاوه بر شيوه زندگي ، سالمندي بيولوژيك هم در بروز بيماريها نقش دارد .

تغذيه ناكافي :

در اين سنين عوارضي مانند خستگي ، كمي تحرك بدني ، ضعف ، فراموشي و ناراحتي هاي عصبي كه در واقع علامت سوء تغذيه مي باشند به سن ربط داده مي شوند و متاسفانه از علت اصلي كه سوء تغذيه است غفلت مي شود . مهمترين عوارض ناشي از سوء تغذيه مربوط به كمبود ويتامين ها ، مواد پروتئيني و املاح است . كم اشتها شدن اولين علامت كمبود مواد معدني و مواد ضروري در بدن است . گاهي از مخاطرات برنامه غذايي افراد سالمند ، مصرف غذاهاي پرفيبر از جمله : ميوه ها و سبزيها به مقدار زياد است . گرچه مصرف متعادل ميوه ها و سبزي ها به دليل تامين ويتامين ها و املاح ضروري است ولي مصرف بيش از اندازه آنها ممكن است باعث شود اشتهايي براي مصرف مواد غذايي حاوي پروتئين و انرژي مورد نياز در اين سن باقي نماند و اين افراد رفته رفته بسوي سوء تغذيه پيش بروند .

ميان وعده هاي غني از پروتئين و انرژي مانند تخم مرغ آب پز سفت ، تن ماهي و خرما براي تامين نيازهاي غذايي سالمندان كم وزرن يا مبتلا به سوء تغذيه توصيه مي شود . برنامه غذايي افراد مسن اغلب فاقد مواد مغذي به ميزان كافي است . به همين دليل براي تامين نياز افزايش يافته آنها به مواد مغذي تجويز مكمل ها ضروري است . همچنين چون جذب مواد غذايي در دوران كهولت به كندي صورت مي گيرد دقت و مراقبت در تغذيه سالمندان امري بسيار مهم است .

يبوست :

در افراد سالمند احتمال ابتلا به يبوست زياد است . تجربيات نشان داده است افراد سالمند اغلب در مورد كاركرد طبيعي روده هايشان نگران هستند . كاركرد منظم و روزانه روده ها در افراد مختلف متفاوت است . اجابت مزاج طبيعي حداكثر دو بار در روز و حداقل سه بار در هفته مي تواند باشد . سئوالات زير به تشخيص يبوست كمك خواهند كرد ؟

1ـ آيا كمتر از سه بار در هفته اجابت مزاج صورت مي گيرد ؟

2ـ آيا هنگام اجابت مزاج ، مشكل دفع وجود دارد ؟

3 ـ آيا هنگام اجابت مزاج درد وجود دارد ؟

4 ـ آيا مشكلات ديگري همچون خونريزي نيز وجود دارد ؟

اگر بيش از يك پاسخ مثبت به 4 سوال فوق داده شود تشخيص يبوست محرز مي گردد . علت ابتلا به يبوست هميشه روشن نيست ولي از مهمترين علل ابتلا به يبوست تغذيه نامناسب ، نخوردن آب كافي و استفاده بيش از حد ملين ها است . مصرف برخي داروها مانند داروهاي ضدافسردگي ، آنتي اسيدهاي حاوي آلومينيوم يا كلسيم ، آنتي هيستامين ها ، داروهاي ضد پاركينسون و مدرها از عوامل مسبب يبوست مي باشند ، همچنين استراحت طولاني در بستر مثلاً بعداز يك سانحه يا بيماري كه منجر به بي تحركي فرد مي شود نيز مي تواند موجب يبوست گردد .اگر بيماري يا مشكل خاصي وجود نداشت براي رفع يبوست توصيه مي شود :

* مصرف ميوه ها و سبزيهاي خام بصورت پخته يا خام ، غلات و نانهاي سبوس دار و همچنين ميوه هاي خشك مانند برگه آلو ، آلو و انجير كه سرشار از فيبر مي باشند در برنامه غذايي افزايش داده شود .

* روزانه 8-4 ليوان مايعات ترجيحاً آب ميل شود . البته به استثناء مواردي كه فرد مبتلا به بيماري قلبي عروقي يا مشكلات كليوي است ، بايد بخاطر داشت كه مصرف مقادير زياد شير در برخي افراد ممكن است ايجاد يبوست كند .

* طبق دستور پزشك كمي سبوس به غذا ( مانند ماست ، سوپ و شير ) اضافه شود . اين روش مي تواند در بهبود يبوست موثر باشد . برخي از افراد از نفخ تا چندين هفته پس از افزودن سبوس به غذايشان شكايت دارند ، بايستي در برنامه غذايي به آرامي تغيير ايجاد كرد تا دستگاه گوارش به برنامه غذايي جديد عادت كند . البته اگر در برنامه غذايي فيبر به مقدار كافي وجود داشته باشد نيازي به افزودن سبوس به غذا نخواهد بود . مصرف اسفرزه نيز براي جلوگيري از يبوست توصيه مي شود

* فعاليت و تحرك بدني كافي در طول روز وجود داشته باشد . نبايستي انتظار داشت هر روز يا حتي يك روز در ميان اجابت مزاج صورت گيرد . بايد بخاطر داشت كه نظم حركات روده در افراد مختلف است حتي اگر اجابت مزاج اغلب دردناك ولي منظم باشد ( حداكثر 2 بار در روز يا حداقل 3بار در هفته ) ممكن است يبوست محسوب نشود .

آلزايمر :

نوعي فراموشي دوران سالمندي بنام آلزايمر شناخته شده است . در اين بيماري تعدادي از سلولهاي مغزي از بين مي روند و در نتيجه ارتباط بين سلولهاي عصبي در مغز قطع مي شود . آلزايمر يك بيماري قابل تشخيص است كه احتمالاً تحت تاثير تغذيه نيست اما غذاي كافي بطور كلي مغز را تحت تاثير قرار مي دهد . اين بيماري با علائم زير مشخص مي شود :

* از دست رفتن تدريجي حافظه

* كاهش توانايي ارتباط برقرار كردن

* كاهش ظرفيت فيزيكي مغز

* كم شدن طول عمر

تغذيه ممكن است بطريقي با فراموشي سالمندي با منشاء آلزايمر مرتبط باشد . مثلاً به علت اينكه خونرساني به مغز در زمان سالمندي كاهش مي يابد مغز بطور طبيعي براي جبران آن جذب گلوكز و اكسيژن را افزايش مي دهد اما در اين بيماري هيچ فرايند جبراني صورت نمي گيرد و با كاهش خونرساني جذب اكسيژن نيز كاهش مي يابد . افسردگي و فراموشي مي تواند منتهي به كاهش مصرف مواد غذايي شود . بهترين مراقبت براي اين بيماران نظارت بر برنامه ريزي غذايي و زمان تغذيه آنهاست . تامين غذاهاي اصلي و ميان وعده هاي مناسب و متعادل در فضاي شاد موجب تشويق سالمند براي غذا خوردن مي شود . مهمترين توصيه تغذيه اي براي افراد مبتلا به بيماري آلزايمر نگهداشتن وزن در حد مطلوب است . براي به حداقل رساند اغتشاش فكري ، غذاهايي كه مصرف آنها راحت تر است و در قطعاتي كوچك همراه با سس و چاشني توصيه مي شود . براي راحتي فرد سالمند بهتر است غذا در محيطي آرام و دور از سر و صداي تلويزيون ، بچه ها و زنگ تلفن ميل شود .

فشارخون بالا :

معمولاً فشارخون با بالا رفتن سن ، افزايش مي يابد . افزايش فشارخون به عوامل زيادي از جمله عوامل : ژنتيكي ، وزن بدن ، فعايلت بدني ، مصرف الكل و استعمال دخانيات وابسته است . افزايش فشارخون در افراد مسن شايع است و زمانيكه بدون علامت باشد ، عوامل خطري براي بيماريهاي عروق قلب ، نارسايي قلبي ، سكته قلبي ، نارسايي كليه و بيماري شبكيه چشم محسوب مي شود . درمان فشارخون بالا در زنان و مردان بالاي 60 سال ، خطر سكته قلبي را تا 40% كاهش مي دهد . توصيه هاي غير دارويي جهت كنترل فشارخون بالا عبارتند از :

* كاهش مصرف نمك ( كمتر از 2گرم در روز ـ حدوداً معادل نصف قاشق مرباخوري )

* كاهش مصرف غذاهاي شور و نمك سود

* كاهش مصرف چربيها بخصوص چربي هاي مخفي در گوشت و پوست مرغ و همچنين روغن هاي جامد ( چربي اشباع )

* افزايش مصرف سبزيها و ميوه ها بويژه بصورت خام

* حفظ وزن بدن در محدوه طبيعي و پيشگيري از اضافه وزن

* عدم استعمال سيگار و ساير دخانيات و دوري از دود سيگار اطرافيان

* انجام فعاليت بدني منظم

* پرهيز از هواي آلوده

ديابت ( بيماري قند ) :

رعايت يك برنامه غذايي صحيح مي تواند سلامت و طول عمر همراه با نشاط را براي سالمندان مبتلا به ديابت تضمين نمايد . برنامه غذايي بايد به گونه اي تنظيم شود كه حدود 50 تا 60 درصد از انرژي مورد نياز از كربوهيدراتها ، 15 تا 20 درصد از پروتئين و 20 تا 25 درصد از طريق چربي ها تامين شود . مصرف قندهاي ساده مانند قند و شكر بايد محدود شود .افرايش وزن بدن با افزايش خطر پيشروي ديابت همراه است . مهمترين اهداف برنامه بريزي غذايي براي سالمندان مبتلا به ديابت عبارتند از :

* حفظ وزن بدن در محدوده طبيعي

* ثبات نسبي قند خون در حد طبيعي

* تنظيم چربي خون در حدود طبيعي جهت به تاخير انداختن بيماريهاي قلبي عروقي

* تامين غذاهاي سالم و تامين كننده كليه نيازهاي غذايي بدن

توصيه هاي زير براي سالمندان مبتلا به ديابت مفيد است :

* غذاهاي متنوع مصرف شود .

* غذاهاي غني از فيبر مانند حبوبات ، سبزيها ، جو و سبوس مصرف شود .

* وزن بدن در محدوده مطلوب حفظ شود .

* غذا در حجم كم و به دفعات زياد ( 5 وعده در روز ) مصرف شود .

* در برنامه غذايي انواع سبزيها و ميوه جات بصورت خام و يا پخته مصرف شود .

* برنامه غذايي كم چربي و حاوي ميزان كمتري چربيهاي اشباع شده و كلسترول باشد .

* از افراط در مصرف قندهاي ساده و نمك خودداري شود .

* از مصرف الكل پرهيز شود .

* فعاليت بدني منظم وجود داشته باشد .

منابع :

1. تغذيه در سالمندان در سلامت و بيماري ، مولفين : دكتر پريا ترابي ، فريبا كلاهدوز ، دكتر ربابه شيخ الاسلام

2. بهداشت و مراقبت سالمندان ، تاليف و ترجمه : هادي مرشدي ( عضو هيات علمي دانشگاه علوم پزشكي قزوين ) ؛ الهه پويان

 

مشكلات خاص دوران سالمندي
امتیازدهی
میانگین امتیازها:0 تعداد کل امتیازها:0
مشاهده نظرات (تعداد نظرات 0)
ارسال نظرات
نام  
آدرس پست الکترونیکی شما    
توضیحات  
تغییر کد امنیتی  
کد امنیت  
 
Powered by DorsaPortal